27

Kompetencje medialne i cyfrowe

Materiały tej lekcji są na razie tylko do czytania na stronie. Kod przepisz albo skopiuj do swojego edytora.

Czego się nauczysz

W sieci każdy może opublikować wszystko – prawdę, plotkę i celowe kłamstwo. Na tej lekcji nauczysz się sprawdzać informacje, legalnie korzystać z cudzych utworów i dbać o to, co sam po sobie zostawiasz w internecie.

Po tej lekcji:

Skąd wiesz, że to prawda?

Fałszywe informacje (fake news) bywają tworzone celowo – dla kliknięć, pieniędzy albo wpływu na opinie. Pięć pytań do każdej informacji:

  1. Kto jest autorem i czy jest ekspertem?
  2. Kiedy to opublikowano?
  3. Czy podano źródła i czy da się je sprawdzić?
  4. Czy inne wiarygodne źródła piszą to samo?
  5. Czy tytuł gra na emocjach („SZOK!”)?

Narzędzia: wyszukiwanie obrazem (Google Lens, TinEye) pokazuje, gdzie zdjęcie pojawiło się wcześniej, a serwisy fact-checkingowe, np. Demagog.org.pl, sprawdzają popularne twierdzenia.

Zdjęcia, nagrania i teksty mogą być wygenerowane przez sztuczną inteligencję (deepfake). Odpowiedzi chatbotów też trzeba sprawdzać.

Prawo autorskie w sieci

Zdjęcia, teksty, muzyka i filmy są chronione prawem autorskim. „Znalazłem w Google” nie oznacza, że możesz to wykorzystać.

Podpisanie cudzej pracy – także wygenerowanej przez AI – swoim nazwiskiem to plagiat.

Ślad cyfrowy i wizerunek

Wszystko, co publikujesz – wpisy, komentarze, zdjęcia, polubienia – tworzy twój ślad cyfrowy. Usunięty wpis mógł już zostać skopiowany.

Zanim opublikujesz, zapytaj siebie:

Sprawdź ustawienia prywatności: kto widzi twoje posty i profil, czy zdjęcia nie zawierają lokalizacji.

Netykieta i cyberprzemoc

Cyberprzemoc to ośmieszanie, groźby, publikowanie kompromitujących zdjęć, podszywanie się pod kogoś. Jeśli tego doświadczasz albo widzisz: nie odpowiadaj agresją, zrób zrzuty ekranu, zablokuj sprawcę, zgłoś to administratorowi serwisu i dorosłej osobie, której ufasz.

Pomoc: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

Spróbuj sam

Wpisz w wyszukiwarkę swoje imię i nazwisko w cudzysłowie – co znajdzie obca osoba? Wybierz jedną popularną informację z internetu i sprawdź ją pięcioma pytaniami z tej lekcji.

Na karcie pracy do tej lekcji: zadania sprawdzające 1–3 razem na lekcji i zadania domowe 1–5 samodzielnie.

Sprawdź się

Na następnej lekcji: e-learning – jak skutecznie uczyć się przez internet.

Notatki

PDF
Zadania utrwalające Karta pracy do tej lekcji: zadania sprawdzające i domowe do samodzielnego zrobienia w swoim edytorze · 3 strony.
Zadania utrwalające – Kompetencje medialne i cyfrowe
Strona 1 z 3 Strona 2 z 3 Strona 3 z 3

Prezentacja

Slajd 1 z 7
1 / 7